(Sẻ Xanh)- Là nhà văn, nhà viết kịch uyên bác, độc giả biết đến cái tên Học Phi qua những trang văn, vở kịch gây tiếng vang lớn. Ít người biết ông là cha ruột của nhà văn Chu Lai. Hãy nghe “Người của phố” kể về cha mình qua những kỉ niệm và những trang văn.

“Cha tưởng tôi thành tướng cướp rồi tôi thành nhà văn”

Theo cách nói “con nhà nòi” ai cũng tưởng rằng chính nhà văn Học Phi đã định hướng cho con trai, nhà văn Chu Lai (Tên thật là Chu Ân Lai) theo nghiệp cầm bút mà không phải. Từ nhỏ, Chu Lai nổi tiếng nghịch ngợm, ương bướng, kỉ niệm gắn với cha và tuổi thơ của ông là những trận đòn, ông trầm ngâm kể: “Ngày nhỏ, tôi hay bị cha cho ăn đòn vì đánh nhau với trẻ con hàng xóm. Đáng nhớ nhất là khi tôi chừng 14 tuổi, ông cầm roi đuổi tôi chạy suốt căn phố mùa đông, uất quá, lại ngượng với đám con gái đang ngó cổ nhìn ra cười, tôi bèn dừng lại, trợn mắt lên, ý nói:" Bố đánh nữa đi, đánh chết đi!". Không biết đôi mắt “ốc nhồi” của tôi lúc ấy bắn ra tia lửa gì mà cụ sững người, thõng tay xuống và từ đó cho đến mãi về sau tôi không bị đánh nữa. Cụ nói với mẹ tôi: “Thằng này rồi hỏng, mắt nó một là anh hùng hai là tướng cướp. Vậy mà tôi chả thành cả hai để rồi lại chui đầu vào cái trường văn trận bút khốn khổ cả đời”.

Khi được hỏi có phải chính cụ thân sinh hướng Chu Lai theo nghiệp viết không? Vẫn cái giọng tưng tửng, ngang tàng của người lính, nhà văn Chu Lai kể: “Không. Ông cụ đẻ nhiều con quá nên chả hướng cho con nào cái gì cả. Mười anh em trai, toàn trai chứ không có gái mới căng chứ, cứ lớn lên như cây cỏ. Rồi ra trận, loạn lạc, bệnh tật, ốm đau bây giờ chỉ còn hai. Hồi nhỏ tôi mê làm văn công, đi thi tuyển vào trường nghệ thuật quân đội trúng, ông cụ biết mà không ngăn cản. Cả lúc tôi chán son phấn đi bộ đội đánh giặc, cũng là hoàn toàn tự ý”.

Ít ai biết, nhà văn Chu Lai là con trai của nhà viết kịch Học Phi

Song cái chất nghệ sĩ của con nhà văn đã ngấm vào máu, anh lính Chu Lai xông pha trận mạc cũng một phần do cái chất nghệ sĩ của cha luôn thích thử nghiệm con người mình trong bão tố. Theo cách nói của ông thì “Cái gen văn chương nó mạnh lắm, nó thấm vào người tự lúc nào không hay. Sau này, không rõ nguyên cớ tôi lại viết văn, lúc đó ông cụ mới động viên và giúp thật sự”.

Cha và con không “gặp nhau” trong văn chương

Với tư cách một người viết văn, tiểu thuyết, truyện ngắn của nhà văn Học Phi trang trọng, lịch lãm khác hẳn với văn phong của “Ăn mày dĩ vãng”, “Phố”… Theo nhà văn Chu Lai ông mạnh về văn, cha mạnh về kịch. Chu Lai viết nhanh và hơi điên, cụ Học Phi lại chậm rãi, nhấn nhá và tỉnh như sáo. Giữa một lối viết ngang tàng, dữ dội, phá cách với những trang văn hào hoa, thanh lịch, câu chữ chuẩn xác đúng quy phạm thì làm sao có thể gặp nhau được?

Không gặp nhau trong những trang viết, nhưng cụ Học Phi lại có cách “yêu” văn Chu Lai rất lạ: “Yêu sau lưng”. Khi tôi mạn phép hỏi, cụ Học Phi nhận định thế nào về văn Chu Lai, giọng trầm ngâm, xúc động nhà văn kể: “Bằng khẩu khí, cha chả coi văn tôi ra cái gì, cụ nói với mấy bạn già: Cái thằng tính tình nóng như hổ mang hổ lửa như vậy thì văn chương cái nỗi gì. Thế mà có lần mẹ tôi mách: Suốt tuần qua bố chỉ đọc sách của con, rồi lại muốn xin con mấy cuốn tặng các bạn nhưng ông ngại". Có lẽ ông ngại khen ngợi con quá sớm.



Nhà viết kịch, nhà văn Học Phi

Còn nhà văn Chu Lai không ngần ngại khẳng định văn của cha hiền quá, sạch quá, đọc không sướng. Nhưng về kịch ông lại là bậc thầy. Vở kịch mà Chu Lai ấn tượng nhất là “Ni cô Đàm Vân” được cụ Học Phi viết sau khi nghỉ hưu (tác giả Trần Đình Ngôn chuyển thể sang chèo). “Xem không thấy chút lên gân lên cốt nào, từ đầu chí cuối chỉ toàn những trắc trở và yêu đương nhưng toàn vở vẫn chan chứa tính Đảng. Viết về cách mạng, về người Đảng viên, về đấu tranh như vậy là quá khéo. Có lẽ cụ đã có thời gian hoạt động trong chùa, tâm tính lại đa sầu đa cảm, tức là đa tình nên con người cộng sản của cụ cứ như không, thật như khí trời, rơm rạ”, Chu Lai nói, giọng không khỏi tự hào.

Tôi tặng cha niềm say mê với nghề

Vừa qua nhân ngày giỗ tổ của sân khấu Việt Nam, hội nghệ sĩ sân khấu công diễn lại vở chèo “Ni Cô Đàm Vân” như một món quà mừng nhà văn, nhà biên kịch Học Phi tròn 100 tuổi đời, 80 tuổi Đảng và tôn vinh sự nghiệp cao cả của cụ. Còn nhà văn Chu Lai, chỉ muốn gửi tặng cha mình nhân cách sống bao năm qua, lòng hiếu thảo, sự say mê với nghề. Hơn cả như lời cha dặn biết lấy gia đình là chỗ nương tựa cuối cùng.

"Cha tôi từng nghĩ, lớn lên tôi chỉ có thể trở thành... tướng cướp"

Trong lời mừng thọ cha của ông vẫn pha chút tếu táo, hóm hỉnh: “Câu tôi muốn nói với cụ khi bước vào tuổi 100 là: “Ông Chu Dung Cơ, chả biết có phải cùng họ không, về nghỉ rồi mới tâm đắc: "Tất cả đều ở ngoài ta, chỉ có sức khỏe mới ở trong ta". 100 tuổi cụ đã đạt kỷ lục dòng họ rồi, lại vẫn còn viết được thì có khi đạt kỷ lục quốc gia về độ bền con chữ. Còn tôi, có lẽ khi nào không còn biết rung động với cái đẹp, với phụ nữ thì coi như đã chết, có thể bảy mươi, tám mươi, chín mươi, một trăm...”.

Nhà văn, nhà viết kịch Học Phi tên thật là Chu Văn Tập, quê ở Tam Nông, Tiên Lữ, Hưng Yên và tham gia cách mạng và viết văn từ rất sớm. Sự nghiệp của ông đến nay bao gồm hơn 30 vở kịch và 9 cuốn tiểu thuyết. Tác phẩm đầu tay ông viết năm 1936 là tiểu thuyết “Hai làn sóng ngược”, dựa trên vở kịch ngắn cùng tên của Nguyễn Văn Năng, sau đổi tên thành“Xung đột” đăng trên báo Đời Nay. Tiếp đó ông viết tiếp hàng loạt truyện ngắn đăng trên báo Tin tức và các báo khác ở Hà Nội thời ấy.

Năm 1944, ông bắt đầu viết kịch, vở kịch đầu tay là “Đào Nương”. Các vở kịch ngắn về sau có thẻ kể tới “Chị Hòa”, “Bên đường dốc”,“Một đảng viên”, “Lúa mùa thu”, “Mở đường”, “Mai”... đã gây được tiếng vang lớn. Năm1976, sau khi nghỉ hưu ông làm bạn với văn chương và viết được những cuốn tiểu thuyếtNgọn lửa, Hừng đông, Xuống đường, Bà đốc Huệ, Cuộc đời về cuối. Từ các cuốn tiểu thuyết, ông lại rút ra một số vở kịch như “Ni cô Đàm Vân”, “Cô hàng rau” rút từ “Ngọn lửa” và “Hừng đông”,“Hoàng Lan”, “Đêm dài”rút từ“Xuống đường”...

Nhà văn, nhà viết kịch Học Phi từng là Tổng thư ký Văn hoá kháng chiến Liên khu III, Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam và Tổng thư ký Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam. Ông được Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lậphạng nhất và Giải thưởng Hồ Chí Minhvề văn học nghệ thuật (đợt 1).

Đinh Nha Trang

(Sẻ Xanh) - Không có bản quyền, Uyên Linh buộc phải ngừng hát ca khúc “Đường cong”. Chuyện cũ ấy vẫn chưa trở thành bài học cho nhiều ca sĩ trẻ và BTC các cuộc thi ca hát, vì cứ thấy “hot” là hát và hốt cát-xê “khủng”, bỏ qua quyền lợi của người nắm giữ ca khúc.

Từ “tặng không” đến “doạ kiện”

Hoàng Quyên vui mừng vì sau khi để lại dấu ấn với Và em có anh đã được Mỹ Tâm “tặng không” ca khúc này.

Trong đêm công bố kết quả top 10 của Vietnam Idol 2012, ca sĩ Mỹ Tâm khiến nhiều khán giả hò reo khi bất ngờ tặng lại thí sinh ca khúc Và em có anh do mình giữ bản quyền. Cô nói với Hoàng Quyên trên sóng truyền hình: “Em cứ sử dụng thoải mái, muốn làm gì cũng được. Chị sẽ là người mua đĩa của em đầu tiên!”.

Hành động đó khiến nhiều người nghĩ ngay đến những chuyện lùm xùm sau các vụ kiện tụng về bản quyền ca khúc sau các đêm thi ca hát đã diễn ra trước đó.

Khi Mỹ Tâm quyết định như vậy, có nghĩa là Hoàng Quyên nghiễm nhiên có bản quyền chung với ca khúc dựa trên phần nhạc của Lee Han Boem, nhạc sĩ Quốc Bảo đặt lời Việt. Thí sinh từng được biết tới vì hát nhạc Lê Minh Sơn khỏi lo… bị kiện, kể cả có dùng ca khúc để đi hát event hay thu đĩa sau này.

Đây là trường hợp “cấp phép bản quyền” bằng… miệng lần đầu tiên xảy ra trên sóng truyền hình trực tiếp. Cách xử sự của Mỹ Tâm qua đây cũng được đánh giá là hào phóng và thông minh, vượt lên những ý kiến này khác về việc cô gái 20 tuổi Hoàng Quyên hát Và em có anh thậm chí còn nhỉnh hơn đàn chị.

Có thể Mỹ Tâm đã rút được kinh nghiệm về những vụ tranh chấp bản quyền không đáng có vẫn xảy ra liên miên, khi một ca khúc bất ngờ “ăn khách” sau một show truyền hình thực tế.

Mùa Vietnam Idol trước, Uyên Linh biến bài Đường cong từ ca khúc dự thi thành ht”,  nhạc sĩ Nguyễn Hải Phong, tác giả ca khúc này doạ kiện vì Uyên Linh hát không có bản quyền ca khúc ở nhiều sự kiện khác nhau. Lúc đó, nhạc sĩ “Đường cong” bị không ít người mỉa mai là “muốn ăn theo độ hot của Uyên Linh”.

Đến nay thì chuyện một trong những nhạc sĩ trẻ hiện có nhiều bản hit nhất trên thị trường âm nhạc hiện nay có cần “đu” theo Uyên Linh hay không đã được sáng tỏ bởi nhiều ca vi phạm bản quyền tương tự đã diễn ra. Tác giả của các ca khúc đã phải lên báo đòi quyền lợi, nhất là khi nhiều ngôi sao trẻ vừa rời buổi thi là chạy sô mệt nghỉ, thu bộn tiền từ các sáng tác của họ.

Sau khi khuynh đảo cộng đồng mạng với ca khúc Nơi tình yêu bắt đầu, chàng ca sĩ đeo kính cận Bùi Anh Tuấn và BTC cuộc thi The Voice đã bị tố vi phạm tác quyền. Trước sự lên tiếng của tác giả Tiến Minh, BTC đã có câu trả lời báo chí: “Tất cả các ca khúc dự thi vòng Giấu mặt của chương trình Giọng hát Việt đều do các thí sinh tự lựa chọn. BTC chương trình luôn tôn trọng quyền tác giả các ca khúc do thí sinh mang đến dự thi. Từ lâu nay, tất cả các chương trình truyền hình phát sóng trên kênh quảng bá của VTV nếu có sử dụng ca khúc Việt Nam, tiền bản quyền của tác giả đều được Đài truyền hình Việt Nam thống kê và chi trả đầy đủ”.

Như vậy có nghĩa, khi một ca khúc lên sóng, BTC chương trình không có thao tác kiểm tra mức độ an toàn về bản quyền của nó, miễn là thí sinh muốn hát, bất kể tác giả có muốn phổ biến hoặc ca khúc có là sản phẩm độc quyền của ai hay không. Đó là chưa kể trong thực tế, tại đa số các cuộc thi ca hát, chính các giám đốc âm nhạc chọn bài cho thí sinh chứ không phải thí sinh tự chọn. Theo đó thì ngoài Nơi tình yêu bắt đầu, hàng loạt ca khúc khác, chỉ cần thí sinh gật đầu là nhà sản xuất và đài truyền hình duyệt lên sóng?

Ca khúc “nóng giãy” mới nhiều chuyện nảy sinh

Từ lý giải đó sẽ để lộ ra một khả năng là còn rất nhiều tác giả khác chưa buồn lên tiếng về bản quyền, như cách Nguyễn Hải Phong, Tiến Minh hay Tạ Quang Thắng đã lên tiếng. Và cũng không phải cứ chờ đến khi ca khúc nào nóng giãy sau cuộc thi thì chủ sở hữu các bài hát mới doạ kiện cho bõ. Ngay tại cuộc thi Sao Mai điểm hẹn vừa qua, ca sĩ Đông Hùng đã phải lên tiếng xin lỗi Tạ Quang Thắng khi tự ý sử dụng ca khúc Ngây thơ mà không xin phép tác giả.

Thông thường lâu nay, các cuộc tranh cãi về bản quyền kể trên thường được giải quyết theo cách “dĩ hoà vi quý”, “đóng cửa bảo nhau”, khi chuyện “con kiến kiện củ khoai” còn quá phổ biến ở Việt Nam. Nhưng có một vấn đề nữa nảy sinh đáng bàn hơn ở đây là còn đó không ít rủi ro về bản quyền nằm ở hậu trường các cuộc thi này.

Nhờ hiệu ứng truyền thông và sức lan truyền mạnh mẽ của Internet mà nhiều ca khúc được các thí sinh hát lại trở nên hot, có hàng vạn lượt xem trên Youtube. Ngay trong quá trình thi, nhiều thí sinh như Bùi Anh Tuấn, Hương Tràm, Thái Trinh, Đồng Lan, Xuân Nghi, Ngân Bình… có thể nhận được nhiều lời mời diễn” mệt nghỉ.

Không gì khác, giống trường hợp Uyên Linh với Đường cong trước đây, một số thí sinh đã tung ra những bài tủ hát ở các cuộc thi để đi diễn. Lúc này mới là chuyện bản quyền làm “áo gấm đi đêm”. Các thí sinh đi hát có thể thu về hàng ngàn đô cho mỗi lần hát ca khúc đi thi, ở nhiều tụ điểm khác nhau. Vậy thì lúc này họ có hay không có bản quyền,nếu BTC các cuộc thi phó mặc chuyện đó cho họ? Giả sử, những tụ điểm mời họ hát trả phí tác quyền cho nơi tác giả ca khúc đó uỷ quyền thu phí, thì đó là điều đương nhiên và cần thiết, nhưng họ không phải là người nắm bản quyền, tức chủ sở hữu ca khúc đó.

Trở lại câu chuyện Mỹ Tâm “tặng ca khúc Và em có anh cho Hoàng Quyên hát thoải mái” thì có nghĩa Hoàng Quyên có lợi thế rất lớn khi được quyền trình diễn, thu âm, nói chung là thương mại hoá ca khúc này ở bất cứ đâu, cùng với Mỹ Tâm, vì đã có phép.

Nhưng ở đây Hoàng Quyên sẽ không được cấp bản quyền ca khúc này cho đối tượng khác. Điều này giống giả thiết tác giả Tiến Minh có hợp đồng, thoả thuận để Bùi Anh Tuấn quyền hát Nơi tình yêu bắt đầu thì ca sĩ của cuộc thi The Voice này cũng không có quyền cấp phép cho chàng trai cao nguyên Yasuy hát cùng ca khúc (tất nhiên là ngoài cuộc thi)/

Cũng tương tự, Hoàng Quyên hay Bùi Anh Tuấn không được nhận đồng nào phí tác quyền cho các khúc họ có phép khi trình diễn. Mỹ Tâm vẫn là người đầu tư cho sự ra đời Và em có anh và cũng là người đầu tiên đưa ca khúc đến khán giả.

Danh Anh

Thành phố nổi tiếng thế giới vì có phế tích Lâu đài Heidelberg và khu phố cổ cũng như là trường Đại học Heidelberg lâu đời nhất nước Đức và là một trong những điểm đến ở Đức được du khách từ khắp nơi trên thế giới ưa thích nhất vì sự lãng mạn của nó.



Heidelberg là thành phố cổ duy nhất còn nguyên vẹn của Đức sau Chiến tranh thế giới II với các lâu đài bằng đá sa thạch đỏ cao chót vót, những con phố lát đá cuội và sự say mê thế giới cũ của người dân nơi này.



Đăc biệt vào mùa thu, khung cảnh Heidelberg đẹp như trong chuyện cổ tích vậy. Ánh nắng mặt trời hòa quyện với sắc lá vàng tạo nên một bữa tranh thiên nhiên rực rỡ tuyệt đẹp. Vì thế khi đi dạo dưới những hàng cây đã chuyển màu dưới tiết trời thu se se lạnh, bạn sẽ cảm thấy mình như đang đi lạc trong bối cảnh một bộ phim tình cảm lãng mạn nào đó…



Mùa thu ở Heidelberg đôi lúc mang lại cho ta cái cảm giác buồn man mác vào một buổi sớm tờ mờ sương, lành lạnh và báo hiệu một mùa đông dài nữa sắp sang.

Hai hồ nước nằm cách nhau khoảng 500m trên tuyến du lịch “Động Phong Nha khám phá 1.500m chiều sâu bí ẩn”.

Hồ thứ nhất rộng chừng 70m2, hồ còn lại rộng hơn 300m2. Mặt hồ lặng như gương, nước xanh ngắt mát lạnh. Thám sát kỹ hồ thứ nhất, các thành viên đoàn khảo sát ngạc nhiên bởi hồ nước dường như không có đáy. Các chuyên gia đã không thể tiếp cận đáy hồ mặc dù sử dụng các thiết bị lặn hiện đại và thòng dây để đo đáy hồ. Theo thông lệ, đoàn khảo sát quyết định đặt tên hồ nước thứ nhất là Xuyên Sơn Hồ.

Đây là phát hiện thứ hai trong một thời gian ngắn sau khối nhũ đổi màu hồi tháng 7 - 2012, một lần nữa khẳng định Phong Nha là Kỳ quan đệ nhất động với 7 tiêu chí nổi bật: Hang động có cửa hang cao và rộng, Hang động có bãi cát, bãi đá ngầm đẹp nhất, Hang động có sông ngầm đẹp nhất, Hang động có hệ thống thạch nhũ kỳ ảo và tráng lệ nhất, Hang động có các hang khô cao và rộng, Hang động hồ nước ngầm sâu và đẹp, Hang nước dài nhất.

Được biết, từ ngày 1-10-2012, Trung tâm du lịch Sinh thái và Văn hóa Phong Nha - Kẻ Bàng sẽ tổ chức cho du khách chiêm ngưỡng Xuyên Sơn Hồ, đồng thời tổ chức cuộc thi đặt tên cho hồ nước rộng hơn 300m2.

Tòa nhà kính lớn nhất thế giới với hơn 1 triệu cây trồng này nằm trong khuôn khổ dự án được hình thành từ ý tưởng của Tim Smith, thiết kế bởi kiến trúc sư Nicholas Grimshaw và Anthony Hunt.